Patiënten vragen mij regelmatig waarom ze tandsteen hebben terwijl ze toch echt elke dag poetsen. Het antwoord is bijna nooit dat iemand lui is. Het heeft te maken met tijd, met plaats, en met speeksel.
Van plak naar steen
Tandsteen is niets anders dan plak die is blijven zitten en is verhard. Uw speeksel bevat mineralen — vooral calcium en fosfaat — die goed zijn voor uw glazuur, maar die zich ook vastzetten in plak die niet wordt weggehaald. Die plak verkalkt dan tot een harde, ruwe laag.
Dat proces begint al binnen een paar dagen. Het is dus niet zo dat u weken achterstallig onderhoud nodig heeft; een plek die u structureel overslaat, kan binnen een week al beginnen te verkalken.
Eenmaal verhard hecht tandsteen zich stevig aan het glazuur. Geen tandenborstel, geen tandpasta en geen mondwater krijgt het er nog af. Dat is geen kwestie van harder poetsen — het is fysiek niet mogelijk, en de poging beschadigt vooral uw tandvlees.
Waarom uitgerekend daar
Tandsteen ontstaat het eerst op twee vaste plekken: aan de binnenkant van de ondertanden en aan de buitenkant van de bovenkiezen. Dat is geen toeval. Precies daar monden uw grote speekselklieren uit, dus daar is de mineraalconcentratie het hoogst.
Het zijn bovendien plekken die lastig te bereiken zijn en waar veel mensen te snel langsgaan. De combinatie van veel mineralen en weinig aandacht verklaart waarom juist daar de aanslag zit.
Wat het ontstaan echt vertraagt
Omdat tandsteen begint als plak, is er maar één werkzame strategie: zorgen dat plak niet lang genoeg blijft liggen om te verharden.
- Poets twee keer per dag rustig en systematisch, met aandacht voor de tandvleesrand
- Reinig één keer per dag tussen de tanden met ragers of floss
- Besteed extra aandacht aan de binnenkant van uw ondertanden
- Beperk het aantal eetmomenten; elke keer eten geeft de bacteriën nieuwe brandstof
- Rookt u, dan vormt zich sneller en meer tandsteen — stoppen scheelt aanzienlijk
Er bestaan tandpasta’s met "tartar control". Die kunnen de vorming van nieuw tandsteen enigszins remmen, maar ze verwijderen niets van wat er al zit. Zie ze als een klein extraatje, niet als vervanging.
Hoe vaak laten verwijderen
Dat verschilt sterk per persoon. Sommige mensen produceren speeksel dat snel mineraliseert en hebben drie of vier keer per jaar een reiniging nodig; anderen komen prima uit met twee keer. Het hangt af van uw speeksel, uw mondverzorging, uw voeding en of u rookt.
Tijdens uw eerste afspraak beoordelen we hoe snel het bij ú teruggroeit en stellen we daar het interval op af. Dat is preciezer — en meestal goedkoper — dan een standaardschema aanhouden.